تعریف فقه الحدیث
دانشی است که به بررسی متن حدیث می پردازد و با ارایه مبانی و سیر منطقی فهم آن مارا به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.
پیش نیازها
آیا متنی که در درست داریم حدیث است؟ علم رجال و تخریج به آن پاسخ می گوید
آیا متن حدیث همان عبارت در دسترس ما و صحیح است؟ در تخریج حدیث و نسخه شناسی (شناسایی تحریف و تصحیف) از آن بحث می شود.
فرایند فهم حدیث
اول: فهم متن حدیث الف: فهم مفردات ب: فهم ترکیبات
دوم: فهم مقصود حدیث 
1) جمع آوری قرینه هایی که از جنس حدیث و در درون آن و پیوسته به آن هستند 
2) گردآوری قرینه هایی که در احادیث دیگر و ناظر به حدیث مورد نظر یافت می شوند که به آنها خانواده حدیث می گویند 
3) گردآوری قرینه های ناظر به گوینده و شنونده یا اوضاع سیاسی و اجتماعی روزگار صدور حدیث که آنهارا اسباب ورود حدیث و یا فضای صدور روایت می نامند.
4) توجه به احادیث معارض
5) آگاهی از علوم بشری مرتبط با علم حدیث
واژه شناسی
مراجعه به لغت نامه: مثل نرم افزار القاموس نور، العین فراهیدی، اصلاح المنطق ابن سکیت، تاج اللغة و صحاح اللغة جوهری، مقاییس اللغة ابن فارس، 
مراجعه به غریب الحدیث: الغریب المصنف قاسم بن سلام، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر ابن اثیر، مجمع البحرین و مطلع النیرین فخر الدین طریحی
شناخت مترادف ها متضادها به تبیین دقیق حدیث که از راه تشکیل خانواده حدیث می توان به آن دست یافت و برای آن کتب فروق اللغة مفیدند مثل فروق اللغة ابوهلال عسکری، فقه اللغة ثعالبی، لمع البرق فی معرفة الفرق کفعمی، جامع الشتات فی فروق اللغات طریحی، فروق اللغة نورالدین جزائری، 
4. اصطلاح شناسی
فهم ام الکتاب در این حدیث: قال النبی ص: کل صلاة لا یقرأ فیها بام الکتاب فهو خداج
أبوعلی الاشعری، عن محمد بن عبدالجبار، عن صفوان، عن أبی اسامة زید الشحام، عن محمد بن مسلم، عن أبی عبدالله علیه السلام أن رجلا أتى النبی صلى الله علیه وآله فقال: یا رسول الله إنی أجعل لک ثلث صلواتی، لا، بل أجعل لک نصف صلواتی، لا، بل أجعلها کلها لک، فقال: رسول الله صلى الله علیه وآله إذا تکفى مؤونة الدنیا والآخرة 
 محمد بن یحیى، عن أحمد بن محمد، عن علی بن الحکم، عن سیف، عن أبی اسامة عن أبی بصیر قال: سألت أبا عبدالله علیه السلام ما معنى أجعل صلواتی کلها لک ؟ فقال: یقدمه بین یدی کل حاجة فلا یسأل الله عزوجل شیئا حتى یبدأ بالنبی صلى الله علیه وآله فیصلی علیه ثم یسأل الله حوائجه.
کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق رحمه الله در باب اصطلاح شناسی منبع خوبی است.
5. ساختارشناسی
اگر ترکیب، ساختار و اعراب یک روایت کامل و درست بیابیم به فهم ظاهری روایت رسیده ایم.
6 اسباب الورود و فضای صدور روایت (بررسی قرائن) فهم اوضاع سیاسی، اجتماعی، اعتقادی، و مکاتب و نحله های فکری مرتبط با متن حدیث در عصر صدور رویات و اینکه روایت تبیین کننده کدام مسئله روز بوده است. (راه حل فهم درست و دقیق اعراب و نقش کلمات  تشکیل خانواده حدیث است)
 اقدامات ما:
1.    اعتبارسنجی روایت
2.    تخریج حدیث از منابع دست اول و نسخه شناسی
3.    تشکیل خانواده حدیث
4.    معنایابی واژه های متن
5.    ساختارشناسی
6.    درک فضای صدور روایت (گردآوری قرائن لفظی و غیر لفظی)
7.    بهره گیری از دانش های بشری
8.    پیام های حدیث و تحلیل است.